آزاد الله کرمی1 
، عثمان محمودی2 ، رسول پرومند3 ، امید نصرتی4
، عثمان محمودی2 ، رسول پرومند3 ، امید نصرتی4
1- استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. ، A.allahkarami@cfu.ac.ir
2- استادیار، گروه مشاوره و روانشناسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
3- استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
4- دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علومانسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2- استادیار، گروه مشاوره و روانشناسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
3- استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
4- دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علومانسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
چکیده: (9 مشاهده)
هدف: گسترش پدیده سایهنویسی علمی در سالهای اخیر، بهعنوان یک چالش جدی در حوزه اخلاق پژوهش، نشانهای از تحولات عمیق در کارکردهای نظام آموزش عالی و ناکارآمدیهای سیاستگذاری علم در ایران است. این پژوهش باهدف واکاوی تجربه زیسته سایهنویسان علمی و فهم ابعاد اخلاقی این پدیده در بستر ادراک ناکارآمدی سیاستهای آموزش عالی انجام شده است.
روش: رویکرد پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی توصیفی بود. مشارکتکنندگان شامل ۹ پژوهشگر (دارای مدرک کارشناسی ارشد و دکتری) بودند که بهصورت حرفهای در حوزه سایهنویسی فعالیت داشتند. نمونهگیری بهصورت هدفمند و گلولهبرفی انجام شد و دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش هفتمرحلهای کلایزی تحلیل شدند.
یافتهها: یافتهها نشان داد تجربه زیسته سایهنویسان در قالب شش مقوله اصلی قابل شناسایی است: (۱) محرکهای معیشتی و بقای حرفهای، (۲) تنشهای شناختی و راهبردهای توجیهگر، (۳) ناکارآمدی ساختار آموزشی و هدایتی، (۴) محرکهای شغلی، حرفهای و اجتماعی، (۵) پیامدها و بازتعریف اعتبار علمی، و (۶) کنشگری اصلاحی. در این میان، پدیدار شدن حسِ اثبات توانمندی علمی در سایه به عنوان واکنشی به تجربه نادیدهانگاشته شدن در دانشگاه، وجه متمایز این جهانِ زیسته پنهان را آشکار کرد.
نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد سایهنویسی علمی صرفاً یک انحراف فردی نیست، بلکه در بستر ادراک ناکارآمدی سیاستهای آموزش عالی، از جمله کمّیگرایی افراطی، ضعف نظام استاد-شاگردی و محدودیت فرصتهای شغلی، بازتولید میشود. بر این اساس، مواجهه مؤثر با این پدیده مستلزم بازنگری در سیاستهای کلان آموزش عالی، از جمله اصلاح ساختارهای جذب، ارتقا و هدایت پژوهشی است. در کنار این اصلاحات، قانونمندسازی مشاورههای علمی بهعنوان یک راهکار انتقالی، مشروط بر نظارت نهادهای مستقل و شفاف، میتواند از گسترش بازار غیررسمی سایهنویسی بکاهد.
روش: رویکرد پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی توصیفی بود. مشارکتکنندگان شامل ۹ پژوهشگر (دارای مدرک کارشناسی ارشد و دکتری) بودند که بهصورت حرفهای در حوزه سایهنویسی فعالیت داشتند. نمونهگیری بهصورت هدفمند و گلولهبرفی انجام شد و دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش هفتمرحلهای کلایزی تحلیل شدند.
یافتهها: یافتهها نشان داد تجربه زیسته سایهنویسان در قالب شش مقوله اصلی قابل شناسایی است: (۱) محرکهای معیشتی و بقای حرفهای، (۲) تنشهای شناختی و راهبردهای توجیهگر، (۳) ناکارآمدی ساختار آموزشی و هدایتی، (۴) محرکهای شغلی، حرفهای و اجتماعی، (۵) پیامدها و بازتعریف اعتبار علمی، و (۶) کنشگری اصلاحی. در این میان، پدیدار شدن حسِ اثبات توانمندی علمی در سایه به عنوان واکنشی به تجربه نادیدهانگاشته شدن در دانشگاه، وجه متمایز این جهانِ زیسته پنهان را آشکار کرد.
نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد سایهنویسی علمی صرفاً یک انحراف فردی نیست، بلکه در بستر ادراک ناکارآمدی سیاستهای آموزش عالی، از جمله کمّیگرایی افراطی، ضعف نظام استاد-شاگردی و محدودیت فرصتهای شغلی، بازتولید میشود. بر این اساس، مواجهه مؤثر با این پدیده مستلزم بازنگری در سیاستهای کلان آموزش عالی، از جمله اصلاح ساختارهای جذب، ارتقا و هدایت پژوهشی است. در کنار این اصلاحات، قانونمندسازی مشاورههای علمی بهعنوان یک راهکار انتقالی، مشروط بر نظارت نهادهای مستقل و شفاف، میتواند از گسترش بازار غیررسمی سایهنویسی بکاهد.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1405/2/1 | پذیرش: 1405/4/10 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/5/16
دریافت: 1405/2/1 | پذیرش: 1405/4/10 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/5/16
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |