fa سایه‌نویسی علمی در بستر ناکارآمدی سیاست‌های آموزش عالی: واکاوی پدیدارشناختی تجربه زیسته سایه‌نویسان تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">هدف: </span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">گسترش پدیده سایه‌نویسی علمی در سال‌های اخیر، به‌عنوان یک چالش جدی در حوزه اخلاق ‌پژوهش، نشانه‌ای از تحولات عمیق در کارکردهای نظام آموزش عالی و ناکارآمدی‌های سیاست‌گذاری علم در ایران است. این پژوهش باهدف واکاوی تجربه زیسته سایه‌نویسان علمی و فهم ابعاد اخلاقی این پدیده در بستر ادراک ناکارآمدی سیاست‌های آموزش عالی انجام شده است.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">روش: </span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">رویکرد پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی توصیفی بود. مشارکت‌کنندگان شامل ۹ پژوهشگر (دارای مدرک کارشناسی ارشد و دکتری) بودند که به‌صورت حرفه‌ای در حوزه سایه‌نویسی فعالیت داشتند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و گلوله‌برفی انجام شد و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش هفت‌مرحله‌ای کلایزی تحلیل شدند.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد تجربه زیسته سایه‌نویسان در قالب شش مقوله اصلی قابل شناسایی است: (</span><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">۱) </span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">محرک‌های معیشتی و بقای حرفه‌ای، (</span><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">۲) </span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">تنش‌های شناختی و راهبردهای توجیه‌گر، (</span><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">۳) </span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">ناکارآمدی ساختار آموزشی و هدایتی، (</span><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">۴) </span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">محرک‌های شغلی، حرفه‌ای و اجتماعی، (</span><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">۵) </span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">پیامدها و بازتعریف اعتبار علمی، و (</span><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">۶) </span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">کنشگری اصلاحی. در این میان، پدیدار شدن حسِ اثبات توانمندی علمی در سایه</span> <span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">به عنوان واکنشی به تجربه نادیده‌انگاشته شدن در دانشگاه، وجه متمایز این جهانِ زیسته پنهان را آشکار کرد. </span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد سایه‌نویسی علمی صرفاً یک انحراف فردی نیست، بلکه در بستر ادراک ناکارآمدی سیاست‌های آموزش عالی، از جمله کمّی‌گرایی افراطی، ضعف نظام استاد-شاگردی و محدودیت فرصت‌های شغلی، بازتولید می‌شود. بر این اساس، مواجهه مؤثر با این پدیده مستلزم بازنگری در سیاست‌های کلان آموزش عالی، از جمله اصلاح ساختارهای جذب، ارتقا و هدایت پژوهشی است. در کنار این اصلاحات، قانون‌مندسازی مشاوره‌های علمی به‌عنوان یک راهکار انتقالی، مشروط بر نظارت نهادهای مستقل و شفاف، می‌تواند از گسترش بازار غیررسمی سایه‌نویسی بکاهد.</span></span></span></span></span></span></span></span> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Objective</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">: The growing prevalence of academic ghostwriting in recent years, as a significant challenge in research ethics, reflects profound transformations in the functioning of higher education systems as well as inefficiencies in policy-making of science in Iran. This study aims to explore the lived experiences of academic ghostwriters and to examine the ethical dimensions of this phenomenon within the context of perceived inadequacies in higher education policies. </span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Method</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">: A qualitative research design with a descriptive phenomenological approach was employed. The participants consisted of nine researchers (holding MA and PhD degrees) who were professionally engaged in ghostwriting. Data were collected through semi-structured interviews using purposive and snowball sampling and analyzed following Colaizzi&rsquo;s seven-step method.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Results:</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> The findings revealed that the lived experiences of ghostwriters can be categorized into six major themes: 1) livelihood motivations and professional survival, 2) cognitive tensions and justificatory strategies, 3) inefficiencies in educational and supervisory structures, 4) professional and social motivations, 5) consequences and redefinition of academic credibility, and 6) reform-oriented agency. Meanwhile, the emergence</span></span> <span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">of a drive among ghostwriters to prove their scientific competence</span></span> <span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">-as a reactive response to the experience of being overlooked within the academic system- revealed a distinctive facet of this hidden lifeworld.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Conclusion:</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> The results suggest that academic ghostwriting should not be understood merely as individual misconduct; rather, it is reproduced within a context shaped by perceived inefficiencies in higher education policies, including excessive quantification, weak mentorship systems, and limited academic employment opportunities. Addressing this phenomenon requires moving beyond punitive approaches toward fundamental revisions in higher education policies, including reforms in recruitment, promotion, and research supervision structures. As a transitional measure, the formalization of academic consulting services (under independent oversight) could help mitigate the expansion of the informal ghostwriting market. </span></span></span></span></span> سایه‌نویسی علمی, تجربه زیسته, طرد ساختاری, سیاست‌گذاری آموزش عالی, پدیدارشناسی academic ghostwriting, lived experience, structural exclusion, higher education policy, phenomenology 1 19 http://ihej.ir/browse.php?a_code=A-10-2379-1&slc_lang=fa&sid=1 azad allahkarami آزاد الله کرمی A.allahkarami@cfu.ac.ir 10031947532846009293 10031947532846009293 Yes Assistant Professor, Department of educational sciences, Farhangian University, Tehran, Iran. استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. Osman Mahmodi عثمان محمودی mahmoudi.osmsn@cfu.ac.ir 10031947532846009294 10031947532846009294 No Assistant Professor, Department of Counseling and Psychology, Farhangian University, Tehran, Iran استادیار، گروه مشاوره و روان‌شناسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Rasol Pormand رسول پرومند r.pourmand@cfu.ac.ir 10031947532846009295 0009-0002-7446-6949 No Assistant Professor, Department of educational sciences, Farhangian University, Tehran, Iran استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. Omid Nosrati امید نصرتی belataw@gmail.com 10031947532846009296 10031947532846009296 No PhD in Educational Management, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم‌انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران