دوره 17، شماره 4 - ( 1404 )
جلد 17 شماره 4 صفحات 68-50 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Noghani Dokht Bahmani M, Sadeghinezhad M. Modeling the Impact of Geopolitical Distance on International Student Mobility. ihej 2026; 17 (4) :50-68
URL: http://ihej.ir/article-1-2135-fa.html
URL: http://ihej.ir/article-1-2135-fa.html
نوغانی دخت بهمنی محسن، صادقی نژاد مهسا. مدلسازی تأثیر فاصله ژئوپلیتیکی بر تحرک دانشجویان بین الملل. آموزش عالی ایران. 1404; 17 (4) :50-68
1- استاد جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. ، noghani@um.ac.ir
2- دکتری جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2- دکتری جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
چکیده: (215 مشاهده)
هدف: فاصله ژئوپلیتیکی بهمعنای وجود فواصل جغرافیایی و سیاسی بین کشورهاست. مطالعات پیشین نشان دادهاند که افزایش فاصله ژئوپلیتیکی موجب کاهش تحرک دانشجویان بینالملل بین برخی کشورها شده است. بااینحال، رابطه بین فاصله ژئوپلیتیکی و تحرک دانشجویان بینالملل در مقیاس جهانی نامشخص است. ازاینرو، هدف مطالعه حاضر مدلسازی تأثیر فاصله ژئوپلیتیکی بر تحرک دانشجویان بینالملل با استفاده از مدل صفر انباشته است.
روش: این مطالعه مبتنی بر تحلیل دادههای پانل با استفاده از رویکرد کمّی (مدل صفر انباشته) است. جامعه آماری موردمطالعه، 193 کشور مستقل را طی بازه زمانی 2000 تا 2022 پوشش میدهد. فاصله ژئوپلیتیکی بین کشورها با تکیهبر 5 شاخص سنجیده شد که عبارتاند از: فاصله جغرافیایی بین پایتخت مبدأ و مقصد، استقرار مبدأ و مقصد در منطقه جغرافیایی یکسان، تضاد نظامی بین مبدأ و مقصد، تحریم مسافرتی مبدأ توسط مقصد و عضویت مبدأ و مقصد در گروهبندیهای مهم جهانی. دادههای شاخصهای مذکور از پایگاههای داده بینالمللی (شامل یونسکو، سازمان ملل، بانک جهانی و غیره) گردآوری و با استفاده از نرمافزار R تجزیه و تحلیل شد.
یافتهها: نتایج مدل صفر انباشته نشان داد که با افزایش فاصله جغرافیایی بین مبدأ و مقصد، تحرک دانشجویان بهطور معناداری کاهش مییابد. حالآنکه استقرار مبدأ و مقصد در یک منطقه تحرک دانشجویان را بهطور معناداری افزایش میدهد. وقوع تضادهای خشونتآمیز (تضادهای نظامی) و غیرخشونتآمیز (تحریمها) بین مبدأ و مقصد سبب کاهش معنادار تحرک دانشجویان میشود. اما اگر مبدأ و مقصد همزمان عضو گروهبندیهای مهم جهانی (شامل گروه هفت، گروه بیست، اتحادیه اروپا، سازمان توسعه و همکاری اقتصادی، همکاری اقتصادی آسیا - پاسیفیک و سازمان کشورهای صادرکننده نفت) باشند تحرک دانشجو بین آنها بهطور معناداری افزایش مییابد .
نتیجهگیری: نتایج این مطالعه در راستای مدل کشش - رانش و دیدگاه شبکه به سازمانهای بیندولتی تأیید میکند که وجود فاصله ژئوپلیتیکی بین مبدأ و مقصد مانع تحرک دانشجویان بینالملل است. ازاینرو، اعطای ویزای چند بار ورود یا ویزای ویژه دانشجویان با هدف تسهیل تحرک دانشجویان بین کشورهای متخاصم و طراحی پلتفرمهای آنلاین برای برگزاری دورههای تحصیلی مشترک بهمنظور کاهش اثر فاصله ژئوپلیتیکی بر تحرک دانشجویان پیشنهاد میشود.
روش: این مطالعه مبتنی بر تحلیل دادههای پانل با استفاده از رویکرد کمّی (مدل صفر انباشته) است. جامعه آماری موردمطالعه، 193 کشور مستقل را طی بازه زمانی 2000 تا 2022 پوشش میدهد. فاصله ژئوپلیتیکی بین کشورها با تکیهبر 5 شاخص سنجیده شد که عبارتاند از: فاصله جغرافیایی بین پایتخت مبدأ و مقصد، استقرار مبدأ و مقصد در منطقه جغرافیایی یکسان، تضاد نظامی بین مبدأ و مقصد، تحریم مسافرتی مبدأ توسط مقصد و عضویت مبدأ و مقصد در گروهبندیهای مهم جهانی. دادههای شاخصهای مذکور از پایگاههای داده بینالمللی (شامل یونسکو، سازمان ملل، بانک جهانی و غیره) گردآوری و با استفاده از نرمافزار R تجزیه و تحلیل شد.
یافتهها: نتایج مدل صفر انباشته نشان داد که با افزایش فاصله جغرافیایی بین مبدأ و مقصد، تحرک دانشجویان بهطور معناداری کاهش مییابد. حالآنکه استقرار مبدأ و مقصد در یک منطقه تحرک دانشجویان را بهطور معناداری افزایش میدهد. وقوع تضادهای خشونتآمیز (تضادهای نظامی) و غیرخشونتآمیز (تحریمها) بین مبدأ و مقصد سبب کاهش معنادار تحرک دانشجویان میشود. اما اگر مبدأ و مقصد همزمان عضو گروهبندیهای مهم جهانی (شامل گروه هفت، گروه بیست، اتحادیه اروپا، سازمان توسعه و همکاری اقتصادی، همکاری اقتصادی آسیا - پاسیفیک و سازمان کشورهای صادرکننده نفت) باشند تحرک دانشجو بین آنها بهطور معناداری افزایش مییابد .
نتیجهگیری: نتایج این مطالعه در راستای مدل کشش - رانش و دیدگاه شبکه به سازمانهای بیندولتی تأیید میکند که وجود فاصله ژئوپلیتیکی بین مبدأ و مقصد مانع تحرک دانشجویان بینالملل است. ازاینرو، اعطای ویزای چند بار ورود یا ویزای ویژه دانشجویان با هدف تسهیل تحرک دانشجویان بین کشورهای متخاصم و طراحی پلتفرمهای آنلاین برای برگزاری دورههای تحصیلی مشترک بهمنظور کاهش اثر فاصله ژئوپلیتیکی بر تحرک دانشجویان پیشنهاد میشود.
واژههای کلیدی: تحرک دانشجویان بینالملل، فاصله ژئوپلیتیکی، مدل کشش - رانش، دیدگاه شبکه، مدل صفر انباشته
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/5/13 | پذیرش: 1404/12/10 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/2/16
دریافت: 1404/5/13 | پذیرش: 1404/12/10 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/2/16
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |