1- دانشجوی دکتری برنامهریزی توسعه آموزش عالی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2- دانشیار مطالعات برنامه درسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران ، j.salimi@uok.ac.ir
3- دانشیار مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
چکیده: (12 مشاهده)
هدف: رهبری زنان در آموزش عالی پدیدهای چندبعدی است که در تعامل میان تجارب فردی، روابط حرفهای و زمینههای سازمانی و اجتماعیفرهنگی شکل میگیرد. شناخت تجربه زیسته زنان میتواند درک عمیقتری از مسیر رهبری و عوامل مؤثر بر آن فراهم سازد. هدف پژوهش حاضر، واکاوی پدیدارشناختی تجربه زیسته رهبری زنان در دانشگاههای ایران با تمرکز بر تجربههای رهبری، همراهیها و موانع و راهبردهای غلبه بر چالشها بود.
روششناسی: پژوهش با رویکرد کیفی و راهبرد پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. مشارکتکنندگان شامل ۱۷ زن عضو هیئت علمی دانشگاههای وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دارای تجربه مدیریت و رهبری دانشگاهی در سال تحصیلی ۱۴۰4-۱۴۰3 بودند که با نمونهگیری هدفمند و تکنیک گلولهبرفی انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای عمیق نیمهساختاریافته گردآوری و نمونهگیری تا اشباع دادهها ادامه یافت. تحلیل دادهها با روش هفتمرحلهای کولایزی انجام و اعتمادپذیری یافتهها براساس معیارهای لینکلن و گوبا بررسی شد.
یافتهها: یافتهها در سه محور اصلی آشکار شدند. تجربه رهبری شامل ۹ مضمون فراگیر مشروعیتیابی و هویت رهبری، هویت حرفهای، تجربههای روانشناختی، توازن نقشها، رهبری مشارکتی، رهبری اخلاقی، یادگیری تحولآفرین، خلاقیت و بازتعریف آینده رهبری بود. همراهیها و موانع در ۸ مضمون شامل محرکهای فردی، حمایتها، فرصتهای سازمانی، سرمایه زنانگی، سوگیری جنسیتی، موانع ساختاری، چالشهای اجتماعیفرهنگی و نابرابریها تبیین شدند. راهبردها نیز ۸ مضمون خودتوانمندسازی، مدیریت نقشها، شبکهسازی، کسب مشروعیت، کنشگری مشارکتی، تحول ساختاری، تحول فرهنگی و آیندهسازی را دربرگرفتند.
نتیجهگیری: رهبری زنان در آموزش عالی پدیدهای زمینهمند است که در تعامل عاملیت زنان با زمینههای سازمانی، سیاسی، قانونی، فرهنگی و نهادی شکل میگیرد و توسعه آن نیازمند تقویت عاملیت زنان، توانمندسازی، شایستهسالاری و اصلاح سازوکارهای سازمانی، نهادی و نهادینهسازی فرصتهای برابر در دانشگاههاست
نوع مقاله:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1405/5/20 | پذیرش: 1405/8/10 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/8/11