دوره 18، شماره 3 - ( 1405 )
جلد 18 شماره 3 صفحات 117-100 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
baradarankashani Z, Mirzaei H, kermani M, mousemi A. Erosion of Human Capital and Disruption in Scientific Reproduction Cycle: A Qualitative Account of Graduate Students Exceeding the Standard Duration of Study at Ferdowsi University of Mashhad. , ihej. 2026; 18 (3) :100-117
URL: http://ihej.ir/article-1-2238-fa.html
URL: http://ihej.ir/article-1-2238-fa.html
برادران کاشانی زهرا، میرزایی حسین، کرمانی مهدی، موسمی احمد. فرسایش سرمایه انسانی و انسداد چرخه بازتولید علمی: روایتی کیفی از سنواتی شدن دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی مشهد. , آموزش عالی ایران. 1405; 18 (3) :100-117
زهرا برادران کاشانی*1 
، حسین میرزایی2 ، مهدی کرمانی3 ، احمد موسمی4
، حسین میرزایی2 ، مهدی کرمانی3 ، احمد موسمی4
1- دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. ، zbaradaran@ferdowsi.um.ac.ir
2- دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3- دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. رایانامه
4- کارشناس ارشد علوم اجتماعی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2- دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3- دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. رایانامه
4- کارشناس ارشد علوم اجتماعی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
چکیده: (12 مشاهده)
هدف: سنواتی شدن دانشجویان تحصیلات تکمیلی از چالش‌های مهم آموزش عالی است که پیامدهای آن فراتر از تأخیر در فراغت از تحصیل بوده و می‌تواند به فرسایش سرمایه انسانی و اختلال در بازتولید علمی دانشگاه منجر شود. پژوهش حاضر با هدف تبیین کیفی علل سنواتی شدن دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پیامدهای آن بر سرمایه انسانی و بازتولید علمی در دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد.
روش: این پژوهش با رویکرد تحلیل مضمون و بر اساس الگوی شبکه مضامین آتراید استرلینگ انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با اعضای هیئت علمی و با نمونه‌گیری هدفمند تا دستیابی به اشباع نظری گردآوری و تحلیل شد. همچنین، برای تکمیل و غنای یافته‌ها، از یک نشست گروه کانونی با دانشجویان سنواتی استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که سنواتی شدن در قالب پنج مضمون فراگیر شامل تعارض هویت علمی با ضرورت‌های معیشتی و خانوادگی، موانع ساختاری و بوروکراتیک، تعامل استاد و دانشجو و سبک‌های ناکارآمد هدایت علمی، فرسایش سرمایه انسانی و انسداد چرخه بازتولید علمی و الگوهای متفاوت رسوب تحصیلی قابل تبیین است. کاهش انگیزه و هویت پژوهشی، افت بهره‌وری علمی، تضعیف تعاملات علمی، افزایش فشارهای اقتصادی و روان‌شناختی و کاهش ظرفیت تولید و بازتولید دانش از مهم‌ترین پیامدهای شناسایی‌شده بود.
نتیجه‌گیری: سنواتی شدن صرفاً مسئله‌ای آموزشی یا فردی نیست، بلکه پدیده‌ای ساختاری و چندبعدی است که با فرسایش سرمایه انسانی و اختلال در بازتولید علمی دانشگاه پیوند دارد. بنابراین، اصلاح سیاست‌های هدایت علمی، توسعه حمایت‌های دانشجویی و کاهش موانع ساختاری می‌تواند به حفظ سرمایه انسانی و ارتقای کارآمدی نظام آموزش عالی کمک کند.
روش: این پژوهش با رویکرد تحلیل مضمون و بر اساس الگوی شبکه مضامین آتراید استرلینگ انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با اعضای هیئت علمی و با نمونه‌گیری هدفمند تا دستیابی به اشباع نظری گردآوری و تحلیل شد. همچنین، برای تکمیل و غنای یافته‌ها، از یک نشست گروه کانونی با دانشجویان سنواتی استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که سنواتی شدن در قالب پنج مضمون فراگیر شامل تعارض هویت علمی با ضرورت‌های معیشتی و خانوادگی، موانع ساختاری و بوروکراتیک، تعامل استاد و دانشجو و سبک‌های ناکارآمد هدایت علمی، فرسایش سرمایه انسانی و انسداد چرخه بازتولید علمی و الگوهای متفاوت رسوب تحصیلی قابل تبیین است. کاهش انگیزه و هویت پژوهشی، افت بهره‌وری علمی، تضعیف تعاملات علمی، افزایش فشارهای اقتصادی و روان‌شناختی و کاهش ظرفیت تولید و بازتولید دانش از مهم‌ترین پیامدهای شناسایی‌شده بود.
نتیجه‌گیری: سنواتی شدن صرفاً مسئله‌ای آموزشی یا فردی نیست، بلکه پدیده‌ای ساختاری و چندبعدی است که با فرسایش سرمایه انسانی و اختلال در بازتولید علمی دانشگاه پیوند دارد. بنابراین، اصلاح سیاست‌های هدایت علمی، توسعه حمایت‌های دانشجویی و کاهش موانع ساختاری می‌تواند به حفظ سرمایه انسانی و ارتقای کارآمدی نظام آموزش عالی کمک کند.
واژه‌های کلیدی: کلیدواژه‌ها: سنواتی شدن دانشجو، سرمایه انسانی، بازتولید علمی، تحلیل مضمون، تحصیلات تکمیلی، دانشگاه فردوسی مشهد.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1405/5/26 | پذیرش: 1405/8/10 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/8/11
دریافت: 1405/5/26 | پذیرش: 1405/8/10 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/8/11
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |