Iranian Higher Education

fa سنخ‌شناسی دستورکارهای پژوهشی اعضای هیات علمی دانشگاه‌های دولتی ایران A Typological Analysis of the Strategic Research Agendas of Faculty Members at Iran's Public State Universities تخصصي Special پژوهشي Research    هدف: آموزش عالی در توسعه نقشی کلیدی دارد، اما میان پژوهش دانشگاهی و نیازهای جامعه شکاف وجود دارد. ادبیات داخلی موانع این شکاف را شناسایی کرده، اما هیات علمی را همگن پنداشته و دستورکار پژوهشی آن را با ابزاری استاندارد نسنجیده است. این پژوهش ابعاد این دستورکار و سنخ‌های اعضا را تعیین می‌کند و جایگاه جهت‌گیری جامعه‌محور را در هر سنخ می‌سنجد.    روش پژوهش: طرح پژوهش کمی و از نوع پیمایشی مبتنی بر مدل‌سازی متغیرهای پنهان بود. از میان تمام اعضای هیات علمی تمام‌وقت دانشگاه‌های دولتی شهر تهران، ۴۳۶ نفر از هفت دانشگاه پاسخ دادند. داده‌ها با پرسشنامه «فهرست دستورکارهای پژوهشی چندبعدی بازبینی‌شده» (سنج هشت بعد؛ آلفای کرونباخ کل ۰٫۸۳۱) به‌صورت برخط گردآوری شد. تحلیل پروفایل پنهان در نرم‌افزار Stata اجرا شد و تعداد پروفایل‌ها بر پایه معیارهای AIC، BIC و قابلیت تفسیر انتخاب گردید.    یافته‌ها: سه سنخ شناسایی شد: «متعادل-پیشرو» (۵۸٫۲۶٪) با جاه‌طلبی بالا و دانشگاه‌محوری و جامعه‌محوری میانه؛ «سنتی-محافظه‌کار» (۲۳٫۸۵٪) با کمترین همکاری و جامعه‌محوری؛ و «جامعه-کشف‌گرا» (۱۷٫۸۹٪) با بیشترین اکتشاف و جامعه‌محوری. جاه‌طلبی علمی بالاترین میانگین (۳٫۳۵) را داشت و جامعه‌محوری زیر میانهٔ مقیاس ماند (۲٫۶۸). اکتشاف و جامعه‌محوری همبسته‌اند (r=۰٫۴۱۳)؛ یعنی مکمل‌اند، نه رقیب.    نتیجه‌گیری: در خوانشی بوردیویی، اعتبار انتشارمحور سرمایه مسلط میدان پژوهش ایران و مشترک هر سه سنخ است، اما جامعه‌محوری هنوز سرمایه‌ای مشروع نیست. «سنتی-محافظه‌کار» سرمایه مسلط را بازتولید می‌کند و «جامعه-کشف‌گرا» موضعی برانداز دارد. جامعه‌محوری در هیچ سنخی اولویت نخست نیست؛ مسئله فعال‌نشدن ظرفیتی پنهان است، نه نبود تمایل. مداخله باید سنخ‌محور باشد؛ بازطراحی معیارهای ارتقا، تنوع مسیرهای پژوهشی، هماهنگی بین‌بخشی و مراکز بین‌رشته‌ای پیشنهاد می‌شود Objective: Objective: Higher education plays a key role in development; however, a gap exists between academic research and the needs of society. While domestic literature has identified the barriers contributing to this gap, it has often treated faculty members as a homogeneous group and failed to assess their research agendas using standardized instruments. This study identifies the dimensions of these research agendas and the typologies of faculty members, while examining the extent of a "society-oriented" focus within each type.    Method: A quantitative survey design employing latent variable modelling was used. 436 full-time faculty members from seven public universities in Tehran (≈30% response) completed the Multi-Dimensional Research Agendas Inventory-Revised (eight dimensions; α = 0.831). Latent profiles were estimated in Stata; AIC, BIC and interpretability determined their number.    Results: Three distinct profiles were identified: "Balanced-Progressive" (58.26%), characterized by high ambition and moderate levels of both academic and societal orientation; "Traditional-Conservative" (23.85%), marked by the lowest levels of collaboration and societal orientation; and "Society-Discovery-Oriented" (17.89%), which exhibits the highest levels of discovery and societal orientation. Scientific ambition yielded the highest mean score (3.35), while societal orientation remained below the scale midpoint (2.68). Discovery and societal orientation were found to be correlated (r = 0.413), suggesting that they are complementary rather than competing.    Conclusion: Through a Bourdieusian lens, publication-based capital emerges as the dominant form of capital within the Iranian research field—shared across all three identified types—whereas a focus on societal engagement does not yet constitute a form of legitimate capital. The "traditional-conservative" type reproduces this dominant capital, while the "society-discovery-oriented" type adopts a subversive stance. Societal engagement is not the primary priority for any of these types; the issue lies in the failure to activate a latent capacity, rather than a lack of inclination. Interventions must be tailored to each specific type; recommended measures include redesigning promotion criteria, diversifying research pathways, fostering inter-sectoral coordination, and establishing interdisciplinary centers دستورکار پژوهشی راهبردی, نظام ارزیابی پژوهش, همراستایی پژوهش و نیازهای جامعه, اعضای هیات علمی strategic research agenda, research evaluation system, alignment of research with the needs of the society, faculty members 118 142 http://ihej.ir/browse.php?a_code=A-10-2392-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyedesmaeil Mousavi سیداسماعیل موسوی s.mousavi@irphe.ac.ir 0000-0003-2502-2014 Yes Assistant professor, Department of Higher Education Management Studies, Institute for Research and Planning in Higher Education, Tehran, Iran. استادیار گروه مطالعات مدیریت آموزش عالی، موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، تهران، ایران Ahmad Saeedi احمد سعیدی a.saidee@irphe.ac.ir 0000-0002-6534-3771 No Assistant professor, Department of Statistical Research and Information Technology, Institute for Research and Planning in Higher Education, Tehran, Iran استادیار گروه پژوهش های آماری و فناوری اطلاعات، موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، تهران، ایران Asghar Zamani اصغر زمانی a.zamani@irphe.ac.ir 0000-0001-5818-3303 No Associate Professor, Department of Higher Education Management Studies, Institute for Research and Planning in Higher Education, Tehran, Iran دانشیار گروه مطالعات مدیریت آموزش عالی، موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، تهران، ایران