Iranian Higher Education

fa دانشگاه نسل چهارم و مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانشگاه استنفورد و ملی سنگاپور: درس‌هایی برای ایران Fourth Generation University and Social Responsibility at Stanford University and the National University of Singapore: Lessons for Iran تخصصي Special پژوهشي Research هدف: با گسترش نقش دانشگاه‌های نسل چهارم، مسئولیت‌پذیری اجتماعی به یکی از مؤلفه‌های کلیدی در پاسخگویی به نیازهای توسعه ملی و تحولات بازار کار تبدیل شده است. با وجود اهمیت این رویکرد، بهره‌گیری از تجربیات موفق دانشگاه‌های پیشرو جهان، می‌تواند به شناسایی راهبردهای مؤثر و ارائه الگوهای قابل‌انطباق برای ارتقای عملکرد نظام آموزش عالی ایران کمک کند. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تحلیل راهبردهای دانشگاه‌های استنفورد و ملی سنگاپور به عنوان دانشگاه نسل چهارم برای ایفای مسئولیت اجتماعی و استخراج درس‌هایی برای نظام آموزش عالی ایران انجام شده است. روششناسی: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مطالعه تطبیقی انجام شد. چارچوب تحلیل پژوهش بر اساس الگوی چهارمرحله‌ای جورج اف. بردی استوار بود. دانشگاه‌های استنفورد و ملی سنگاپور به‌صورت هدفمند و بر اساس راهبرد «نظام‌های اجتماعی متفاوت، نتایج آموزشی مشابه» انتخاب شدند. داده‌های پژوهش از طریق تحلیل اسنادی و بررسی مقالات علمی، گزارش‌های رسمی دانشگاه‌ها و اسناد بین‌المللی گردآوری شد. از میان ۱۵۸ منبع شناسایی‌شده، پس از غربالگری و ارزیابی کیفیت با چک‌لیست CASP، ۱۸ منبع معتبر منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۶ برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. اعتبار یافته‌ها نیز از طریق مثلث‌سازی داده‌ها تأمین شد. یافتهها: تحلیل استراتژی دو دانشگاه نشان داد که آنها مسئولیتپذیری اجتماعی را از طریق تبدیل دانش و پژوهش دانشگاهی به راهحلهای فناورانه و اجتماعی در راستای حل مسائل واقعی، طراحی برنامه خدماتمحور، ایجاد شبکهای از فارغالتحصیلان دانشگاهی و نخبگان بینالمللی و بهرهگیری از توانمندیهای آنها در طراحی کسب و کارها و مشارکت دادن در پروژههای واقعی، استفاده از حمایتهای مالی نهادهای عمومی و دولتی، آیندهنگری و سرمایهگذاری در  بازارهای نوظهور تحقق میبخشند. با این حال، نتایج این مطالعه نشان میدهد در کنار منطق راهبردی مشترک، سطح چشمانداز دانشگاه استنفورد جهانی و ساختار حکمرانی آن ارگانیک و غیرمتمرکز بوده اما سطح چشمانداز دانشگاه ملی سنگاپور منطقهای و ساختار حکمرانی آن برنامهریزی شده و متمرکز میباشد و مأموریت خود را براساس همکاری ساختارمند با دولت و صنعت برای حل مسائل کشور تنظیم نموده است. نتیجهگیری: نتایج پژوهش نشان داد که تحقق مسئولیتپذیری اجتماعی در دانشگاههای نسل چهارم، بیش از آنکه به اتخاذ یک الگوی واحد وابسته باشد، مستلزم انطباق راهبردهای دانشگاه با زمینههای اجتماعی و اقتصادی است. اگرچه دانشگاههای استنفورد و ملی سنگاپور کارکرد اجتماعی موفق عمل کردهاند اما سطح و مسیر متفاوتی دنبال کردهاند. با توجه به ویژگیهای نظام آموزش عالی ایران، نقش سیاستگذاری دولت در هدایت فعالیتهای دانشگاهی و سطح منطقهای چشمانداز، راهبردهای دانشگاه ملی سنگاپور از قابلیت انطباق بیشتری با نظام آموزش عالی ایران برخوردار است Objective: As fourth-generation universities assume an increasingly important role in addressing societal challenges, social responsibility has become a key dimension of their contribution to national development and labor market transformation. Examining the experiences of leading universities can provide valuable insights for improving higher education systems. Accordingly, this study aimed to analyze the strategies adopted by Stanford University and the National University of Singapore (NUS) in fulfilling social responsibility and to derive lessons applicable to Iran’s higher education system. Method: This qualitative comparative study was conducted using George F. Bereday’s four-stage comparative framework. Stanford University and the National University of Singapore were purposively selected based on the strategy of different social systems, similar educational outcomes. Data were collected through documentary analysis of peer-reviewed articles, official university reports, and international policy documents. From 158 identified sources, 18 high-quality documents published between 2000 and 2026 were selected following screening and quality appraisal using the CASP checklist. The trustworthiness of the findings was enhanced through data triangulation. Results: Both universities promote social responsibility by transforming academic knowledge into technological and social innovations that address real-world challenges, implementing service-oriented educational programs, engaging alumni and international experts in entrepreneurial initiatives and authentic projects, mobilizing financial support from public and governmental institutions, and investing in emerging industries and future labor markets. Despite these shared principles, Stanford University adopts a global vision supported by an organic, decentralized governance structure, whereas NUS follows a regional development orientation with a centralized governance model that aligns its mission with national priorities through structured collaboration with government and industry. Conclusion: The findings indicate that effective social responsibility in fourth-generation universities depends on aligning institutional strategies with their social and economic contexts rather than adopting a single universal model. Given the characteristics of Iran’s higher education system, the government’s central role in steering university activities, and its regionally oriented vision, the strategies adopted by the National University of Singapore appear to be more adaptable to Iran’s higher education system. دانشگاه نسل چهارم, مسئولیت‌پذیری اجتماعی , استنفورد, سنگاپور, آموزش عالی fourth generation university, social responsibility, Stanford University, National University of Singapore (NUS), higher education 51 74 http://ihej.ir/browse.php?a_code=A-10-2375-1&slc_lang=fa&sid=1 Samad Izadi صمد ایزدی S.izadi@umz.ac.ir 0000-0001-9273-7699 No Professor, Department of education, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran استاد گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Kobra Gholamalitabar firouzjaee کبری غلامعلی تبار فیروزجائی K.gholamalitabar@gmail.com 0009-0005-2550-8219 Yes Ph.D. Student in Curriculum Studies, Department of education, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران