Iranian Higher Education

fa تحلیلی جامعه شناختی از عوامل امتناع و پیش‌برنده توسعه پژوهش‌های بین‌رشته‌ای؛ از منظر رویکرد میدان دانشگاهی بوردیو A socio-logical analysis of the obstacles and the promoting factors for developing interdisciplinary research from the perspective of Bourdieu's academic Champ approach تخصصي Special پژوهشي Research هدف: علی‌رغم تأکید اسناد بالادستی، پژوهش‌ها و مطالعات اخیر در نظام آموزش عالی ایران بر ضرورت توسعه پژوهش‌های بین‌رشته‌ای؛ اما آنچه که دیده می‌شود این است که همچنان مطالعات درون رشته‌ای جاذبه‌ی بیشتری در ایران دارند. هدف این مقاله، دستیابی به موانع توسعه مطالعات بین‌رشته‌ای و ارائه‌ی ایده‌هایی برای توسعه‌ی این دست مطالعات از منظر جامعهشناختی و رویکرد میدان دانشگاهی بوردیو در نظام علمی کشور است. روش: از روش کیفی و ابزار مصاحبه نیمه ساختاریافته برای گردآوری اطلاعات استفاده شده است. جامعه پژوهش شامل <a name="_Hlk133235338">پژوهشگران، صاحب‌نظران و خبرگان</a> فعال در زمینه مطالعات بین‌رشته‌ای هستند که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، 12 نفر از خبرگان انتخاب شدند. برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از تحلیل مضمون قیاسی بر اساس مفاهیم نظریه میدان دانشگاهی بوردیو و رویکرد براون و کلارک استفاده شد. یافته‌ها: یافتهها نشان میدهد که اختلال در تبدیل سرمایه، خشونت نمادین، حمایت‌های نامتوازن، فقدان اعتبار و منزلت دانشگاهی، بی‌ارزش انگاشته شدن، ساختار میدان مبتنی بر رقابت و تمایز رشتهای، منازعه بر سر مرزهای رشته‌ای، حفظ قدرت از مسیر حفظ مرزها، ممانعت از ورود دیگری به دپارتمان‌های سنتی، امپریالیسم علمی، عادتواره پژوهشگران مبتنی بر تسلط تکرشتهای، وابستگی هویت علمی به رشته تخصصی، تسلط به روش و زبان رشته تخصصی خود، بازتولید ساختارهای قدرت مبتنی بر تسلط تکرشتهای، عدم‌حمایت قوانین و عدم توازن در ساختار قدرت سبب شده است تا رشتههای علمی مانند بازیگران مستقل با سرمایه خاص خود در میدان دانشگاهی با دیگر بازیگران رقابت کنند و موانعی برای توسعهی پژوهشهای بینرشتهای شکل گرفته و تقویت شود. نتیجه‌گیری: میدان دانشگاهی تنها زمانی امکان شکل‌گیری پژوهش بین‌رشته‌ای را فراهم می‌کند که قواعد علمی و رشته‌ای را بازتعریف کند، مسیر تبدیل سرمایه‌ علمی پژوهشگران بین‌رشته‌ای به سرمایه نهادی، سرمایه نمادین، اعتبار و مشروعیت آکادمیک را تسهیل کند، عادت‌واره‌ها را در مسیر جدید، اجتماعی سازی کرده و ساختار قدرت را از حالت تک‌رشته‌ای به وضعیت چندصدایی تبدیل کند. تحول واقعی در پژوهش بین‌رشته‌ای نیازمند تحول میدان است نه اصلاح فردی پژوهشگران. اگر میدان تغییر نکند، هیچ میزان از مهارت فردی یا انگیزه پژوهشگر قادر به تغییر وضعیت بین‌رشته‌ای نخواهد بود. Objective: Despite the fact that upstream documents, recent research and studies in the Iranian higher education system emphasize the necessity of developing interdisciplinary research; however, what is seen is that intradisciplinary studies continue to have greater appeal in Iran. The purpose of this article is to address the obstacles to the development of interdisciplinary studies and to present ideas for the development of such studies from a sociological perspective and from Bourdieu's academic Champ approach in the country's scientific system. Method: The qualitative approach and semi-structured interview tool were used to collect data. The research community includes researchers and experts active in the field of interdisciplinary studies, 12 of whom were selected using purposeful sampling. To analyze the data, deductive content analysis was used based on the concepts of Bourdieu's theory of the academic field and the approach of Brown and Clark. Results: The findings show that disruption in conversion of capital, symbolic violence, unbalanced support, lack of academic prestige, being considered worthless, the field structure based on competition and disciplinary distinction, conflict over disciplinary boundaries, maintaining power through maintaining boundaries, preventing others from entering traditional departments, scientific imperialism, researchers' habitus based on monodisciplinary dominance, dependence of scientific identity on the specialized field, mastery of the method and language of their specialized field, reproduction of power structures based on monodisciplinary dominance, lack of legal support, and imbalance in the power structure have caused scientific disciplines to compete with other actors in the academic field as independent factors with their own capital, and obstacles to the development of interdisciplinary research. Conclusion: The academic field allows for the formation of interdisciplinary research only when it redefines scientific and disciplinary rules, facilitates the path of transforming the scientific capital of interdisciplinary researchers into institutional capital, symbolic capital, academic credibility and legitimacy, socializes habitus in a new direction, and transforms the power structure from a mono-disciplinary to a polyphonic state. Real transformation in interdisciplinary research requires the transformation of the field, not the individual reformation of researchers. If the field does not change, no amount of individual skill or motivation of the researcher will be able to change the interdisciplinary situation. آموزش عالی ایران, پژوهش بینرشتهای, جامعه‌شناسی علم, نظریه میدان دانشگاهی Iranian higher education, interdisciplinary research, sociology of science, academic Champ approach 21 42 http://ihej.ir/browse.php?a_code=A-10-2335-1&slc_lang=fa&sid=1 mojgan khoshnam مژگان خوشنام khoshnam@nrisp.ac.ir 10031947532846009136 0009-0008-5876-0789 Yes Assistant Professor, Theory-Oriented STI Studies Department, National Research Institute for Science Policy (NRISP), Tehran, Iran. استادیار گروه مطالعات نظری علم، فناوری و نوآوری، موسسه تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران