Iranian Higher Education

fa واکاوی کیفی تجارب زنان بزرگسال غیر سنتی از بازگشت به دانشگاه A Qualitative Study of Non-Traditional Adult Women's Experiences of Returning to University تخصصي Special پژوهشي Research هدف: در دهه‌های اخیر، توده‌ای شدن آموزش عالی و تبدیل آن به بخشی از زندگی روزمره، موجب بازگشت گروه‌های مختلفی از دانشجویان با ویژگی‌هایی متفاوت از دانشجویان سنتی به دانشگاه شده است. این پدیده، دانشگاه‌ها را به فضاهایی چند نسلی با تنوع سنی، فرهنگی و انگیزشی تبدیل کرده است. هدف این پژوهش، تحلیل کیفی چالش‌های زنان بزرگسالی است که هم‌زمان با ایفای نقش‌های خانوادگی و شغلی، بار دیگر برای ادامه تحصیل وارد دانشگاه شده‌اند. روش: این پژوهش به‌صورت کیفی و با اتکا به دو چشم‌انداز نظری «سازمان‌های جنسیتی» و «سازمان‌های حریص» و با انجام مصاحبه‌های نیمه ساختمند با 15 دانشجوی زن در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاه اصفهان صورت گرفت. مشارکت‌کنندگان با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و مصاحبه‌ها تا زمان رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از تحلیل مضمون و رویکرد شش مرحله‌ای براون و کلارک (2006) و با کمک نرم‌افزار مکس کیودی تجزیه‌وتحلیل شدند. برای اطمینان از کیفیت و اعتبار یافته‌ها، از معیارهای شناخته‌شده در پژوهش‌های کیفی استفاده شد. یافته‌ها: پس از تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، سه مضمون اصلی به دست آمد: 1) چالش‌های نهادی و محیطی به موانع و چالش‌هایی اشاره دارد که از زنان بزرگسال غیر سنتی در حوزه‌های خانواده، محیط کار و دانشگاه با آن مواجه می‌شوند و بازگشت آنان به دانشگاه را به تجربه‌ای ناخوشایند تبدیل می‌کند. 2) احساس فرسایش و تعادل جویی بیانگر نوعی کشمکش درونی پیچیده و پویاست که در آن دانشجویان بین پیوستاری از فرسودگی و رشد در نوسان قرار دارند. 3) راهبردهای تطبیق و کنشگری، مجموعه‌ای از اقدامات آگاهانه، خلاقانه و گاه رادیکال است که مشارکت‌کنندگان برای غلبه بر چالش‌های نهادی و مدیریت احساسات منفی به کار می‌گیرند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد چالش اصلی دانشجویان بزرگسال غیر سنتی نه «فردی و نگرشی» بلکه «موقعیتی» و عمدتاً «نهادی و ساختاری» است که به تقابل نقش‌های آن‌ها دامن می‌زند و گذار هویتی آن‌ها را با مشکل مواجه می‌سازد. آن‌ها درگیر مبارزه مستمر با ساختارهای جنسیتی و حریص نهادهای اجتماعی خانواده، محل کار و دانشگاه هستند و تلاش می‌کنند با اتکا به راهبردهای مختلف و مدیریت احساساتشان، با چالش‌های موجود در هر یک از آن‌ها سازگار شوند. پژوهش حاضر بر ضرورت بازاندیشی در سیاست‌گذاری‌های آموزشی و سازمانی، حرکت به سمت دانشگاه‌های منعطف و با شمولیت بالا، برنامه‌ریزی‌های درسی سازگار با واقعیت‌های زندگی این دانشجویان و ترویج فرهنگ‌سازمانی حساس به سایر مسئولیت‌های اجتماعی آنها تأکید دارد. Objective: In recent decades, the massification of higher education and its integration into everyday life have resulted in the return of diverse groups, distinct from traditional students, to universities. This development has transformed universities into multigenerational environments characterized by diverse age, culture, and motivation. The aim of this research is to qualitatively analyze the challenges and issues faced by adult women who have re-entered universities to continue their education while simultaneously fulfilling family and professional roles. Method: This study employed a qualitative approach, grounded in the dual theoretical perspectives of "gendered organizations" and "greedy institutions." Data were collected through semi-structured interviews with 15 female students pursuing master's and doctoral degrees at the University of Isfahan. Participants were selected via purposive sampling, and interviews continued until theoretical saturation was achieved. The collected data were subsequently analyzed using thematic analysis, following Braun and Clarke's (2006) six-step approach, with the assistance of MAXQDA software. Furthermore, to ensure the quality and rigor of the findings, the established qualitative research criteria were observed. Results: Following an analysis of the data, three central themes were identified: 1) Institutional and environmental challenges refer to the obstacles and challenges that non-traditional adult women face in the domains of family, work, and university, making their return to university an unpleasant experience. 2) Feelings of burnout and balancing represent a complex and dynamic internal conflict in which students oscillate between a continuum of burnout and growth. 3) Coping and activism strategies are a set of conscious, creative, and sometimes radical actions that participants take to overcome institutional challenges and manage negative emotions. Conclusion: The results of this study demonstrate that the primary challenge for non-traditional adult students is not "individual and attitudinal," but rather "situational" and predominantly "institutional and structural," which intensifies the conflict between their roles and complicates their identity transition. In fact, the core issue lies not in individual incapability, but in the mismatch between existing structures and the life realities of this student group. They are engaged in a constant struggle with the gendered and greedy structures of social institutions—family, workplace, and university—and strive to adapt to the challenges within each of these spheres by relying on various strategies and managing their emotions. The present study emphasizes the necessity of rethinking educational and organizational policies, moving toward flexible and highly inclusive universities, developing curricula aligned with the life realities of these students, and promoting organizational cultures sensitive to their other social responsibilities. دانشجویان بزرگسال غیر سنتی, وقفه تحصیلی, بازگشت مجدد به دانشگاه, پژوهش کیفی non-traditional adult women, return to university, academic challenges, qualitative study 65 85 http://ihej.ir/browse.php?a_code=A-10-324-5&slc_lang=fa&sid=1 Reza Hemmati رضا همتی rhemati@gmail.com 10031947532846009041 10031947532846009041 Yes Associate Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Literature and Humanities, University of Isfahan, Isfahan, Iran دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Zahra Tayebi زهرا طیبی z.tayebi2020@gmail.com 10031947532846009042 0009-0006-4126-934X No Graduated Student, Department of Social Sciences, Faculty of Literature and Humanities, University of Isfahan, Isfahan, Iran دانش‌آموخته کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران