Iranian Higher Education

fa دراماتورژی به‌مثابه پژوهش: مقایسه تطبیقی پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی رشته ادبیات نمایشی در ایران و بریتانیا Dramaturgy as Research: A Comparative Study of Postgraduate Theses in the Field of Theatre Studies in Iran and the United Kingdom تخصصي Special پژوهشي Research هدف: این مقاله به بررسی مفهوم «دراماتورژی به‌مثابه پژوهش عمل بنیاد» در نظام دانشگاهی می‌پردازد و از رهگذر مطالعه‌ای تطبیقی میان پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد رشته‌ی ادبیات نمایشی در ایران و رساله‌های دراماتورژی در بریتانیا، ظرفیت‌های این رویکرد را آشکار می‌سازد. در حالی‌که پژوهش عمل بنیاد در نظام آموزش عالی انگلستان به روشی تثبیت‌شده تبدیل شده است، در مطالعات تئاتری ایران هنوز جایگاه مشخص و نهادینه‌ای ندارد. پرسش اصلی پژوهش آن است که پروژه‌های نهایی دانشجویان ایرانی چه محدودیت‌هایی دارند و چگونه می‌توان با اصلاح آن‌ها، کارآمدی بیشتری در عرصه‌ی دانشگاهی و تولید هنری ایجاد کرد. فرض مقاله بر این است که بهره‌گیری از الگوی دراماتورژی عمل بنیاد می‌تواند پاسخی مؤثر به این کاستی‌ها باشد. یافته‌ها: برای تبیین چگونگی تلفیق نظریه و عمل در قالب پایان‌نامه، سه رساله‌ عمل بنیاد در بریتانیا مورد بررسی قرار گرفته است: 1- رساله‌ امیلی لِکِسن در حوزه‌ی دراماتورژی تئاتر عروسکی که با خلق دو نمایشنامه و ارائه‌ی یک الگو، نوشتار خلاق را به بدنه‌ی پژوهش بدل کرده است؛ 2-پروژه‌ مایکل پینچ‌بک که سه‌گانه‌ اجرایی او هم‌زمان به‌عنوان تولید هنری و دستاورد پژوهشی عمل می‌کند؛ 3-پژوهش زلدا فرانزکا هِنی با عنوان مابین پرده‌ها که ترکیبی نظری-عملی برای مطالعه‌ی دراماتورژی معاصر ارائه می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در بریتانیا دانشجو به‌مثابه‌ی «هنرمند-پژوهشگر» تعریف می‌شود؛ فردی که میان چارچوب‌های نظری و تجربه‌ی عملی پل می‌زند و بدین‌وسیله پژوهش دانشگاهی را به فرآیندی خلاق و تولیدمحور تبدیل می‌کند. نتیجه‌گیری: بازشناسی و نهادینه‌سازی پژوهش عمل بنیاد در ایران می‌تواند آموزش تئاتر را غنی‌تر سازد، شکاف میان دانشگاه و اجرا را پر کند و الگویی فراهم آورد که در آن پایان‌نامه نه‌فقط درباره‌ی تئاتر، بلکه خود به صحنه‌ی خلق تئاتر بدل شود. به این ترتیب، دانشگاه می‌تواند از جایگاه صرفاً نظری فراتر رفته و به بستر زایش هنری و تفکر خلاق بدل گردد.   Objective: This article examines the concept of “Dramaturgy as a Practice-based Research Appraoch” within the university system, and through a comparative study of MSc theses in Theatre Studies in Iran versus dramaturgy dissertations in the UK, reveals the potentials of this approach. Whereas practice-based research has become an established method in the UK higher education system, in Iranian theatre studies it lacks a defined and institutionalised position. The main research question asks: What limitations do final-year students projects in Iran encounter and how might their revision increase efficacy in both the academic sphere and in artistic production? The article posits that employing the dramaturgy practice-based model can offer an effective response to these shortcomings. Findings: To illustrate how theory and practice might be integrated in a thesis format, three practice-based dissertations in the UK were examined: (1) Emily Lexsen’s thesis in puppet‐theatre dramaturgy, which through the creation of two plays and a framework transforms creative writing into research; (2) Michael Pinchbeck’s project, whose trilogy of performances simultaneously functions as an artistic production and a research outcome; (3) Zelda Franzka Henny’s study Between the Curtains, offering a theory–practice hybrid approach to contemporary dramaturgy. The findings show that in the UK the student is defined as an “artist-researcher” — a person who bridges theoretical frameworks and practical experience, thereby transforming university research into a creative, production-oriented process. Conclusion: Recognising and institutionalising practice-based research in Iran could enrich theatre education, bridge the gap between university and performance, and provide a model in which the thesis not only studies theatre but itself becomes the stage for theatre creation. In this way, the university could move beyond purely theoretical positions and become a site of artistic genesis and creative thought. دراماتورژی, پژوهش عمل بنیاد, مطالعه‌ی تطبیقی, تحصیلات تکمیلی, ایران, بریتانیا dramaturgy, practice-based research, comparative study, postgraduate studies, Iran, United Kingdom 21 40 http://ihej.ir/browse.php?a_code=A-10-2281-2&slc_lang=fa&sid=1 ali Hajimollaali علی حاجی ملاعلی alihajimollaali@soore.ac.ir 10031947532846008903 0009-0008-1708-5609 Yes Assistant Professor, Department of Theatre, Faculty of Arts, Soore International University, Tehran, Iran. استادیار گروه تئاتر دانشکده هنر دانشگاه بین المللی سوره تهران، ایران.