fa مرور نظام‌مند آیینه رتبه‌بندی دانشگاه‌های ایران: چالش‌ها، کاستی‌ها و مسیرهای بازسازی نهادی در آموزش عالی تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">هدف: در جهان امروز، رتبه‌بندی دانشگاه‌ها بیش از یک عدد ساده، آیینه‌ای از جایگاه علمی، فرهنگی و اجتماعی هر کشور است. دانشگاه ایرانی، با تاریخ طولانی و رسالت‌های اجتماعی پیچیده، در مواجهه با معیارهای جهانی با چالش‌های ساختاری و فرهنگی روبه‌روست. این مقاله با نگاهی تحلیلی و نظام‌مند، این چالش‌ها و راهکارهای ارتقای جایگاه دانشگاه‌های ایران را بررسی می‌کند. هدف، ارائه تصویری روشن و راهبردی برای بازسازی نهادی و فرهنگی دانشگاه و ارتقای اثرگذاری علمی و اجتماعی آن است. ازاین‌رو، </span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">هدف از این پژوهش</span><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">،</span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:"> مرور نظام‌مند مطالعات انجام‌شده پیرامون رتبه‌بندی‌های دانشگاهی در آموزش عالی ایران و ارائه تصویری جامع از چشم‌انداز پژوهشی در این حوزه است تا با تحلیل و سنتز پژوهش‌های انجام‌شده داخلی، چالش‌های دانشگاه‌های ایرانی در نظام‌های رتبه‌بندی آکادمیک بین‌المللی و نیز راهکارهای بهبود و ارتقاء جایگاه و رتبه دانشگاه‌ها شناسایی و دسته‌بندی گردد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">یافته‌ها: </span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد دانشگاه‌های ایران با مجموعه‌ای از محدودیت‌های ساختاری، فرهنگی و نهادی مواجه‌اند که جایگاه آن‌ها را در نظام‌های رتبه‌بندی تضعیف می‌کند. مهم‌ترین چالش‌ها عبارت‌اند از: ناسازگاری نظام‌های رتبه‌بندی با شرایط بومی، ضعف در انتشار دیجیتال، تمرکز بر شاخص‌های کمّی، ساختارهای بوروکراتیک ناکارآمد، مستندسازی ضعیف و ابهام در تعریف وظایف اجتماعی دانشگاه. </span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">در پاسخ به این چالش‌ها، مقاله راهکارهایی را بر اساس تحلیل‌های جامعه‌شناسانه و نظریه‌های مدیریت آموزش عالی ارائه می‌دهد؛ از جمله بازاندیشی در آموزش و پژوهش، اصلاح ساختار و استقلال نهادی، ایجاد حافظه سازمانی از طریق مستندسازی شفاف، حضور فعال در فضای دیجیتال و بازتعریف رسالت اجتماعی دانشگاه. همچنین </span><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">۱۰</span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:"> پیشنهاد کاربردی برای عملیاتی سازی این راهکارها ارائه شده است که شامل تقویت آزادی آکادمیک، تمرکز بر کیفیت پژوهش، توسعه همکاری‌های بین‌المللی و تربیت سرمایه انسانی مسئول و خلاق است.</span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">نتیجه‌گیری: </span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">نتایج این پژوهش نشان می‌دهد ارتقای جایگاه دانشگاه‌های ایرانی در نظام‌های رتبه‌بندی نه یک هدف صرفاً عددی، بلکه پیامدی طبیعی از بازسازی نهادی، فرهنگی و اجتماعی دانشگاه‌هاست. دانشگاهی که خود را در تعامل سازنده با جامعه و جهان بازسازی کند، هم در عرصه جهانی اعتبار علمی خواهد یافت و هم در حافظه تاریخی و فرهنگی کشور ماندگار خواهد شد.</span><span lang="AR-SA" style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></p> <p style="margin-left:23px; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">Objective</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">: </span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">The purpose of this research was to conduct a systematic review of studies on university rankings in Iran&#39;s higher education to provide an overview of the challenges faced by Iranian universities in international academic ranking systems and propose strategies for improving and enhancing the position and ranking of these universities.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">Method</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">: </span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">The research was conducted using a qualitative method of systematic review. Relevant research articles were collected through electronic searches. The process of identification, screening, eligibility, and inclusion of the sample for study was carried out through the PRISMA protocol. In the conducted searches, 35 studies were identified for systematic review, and after removing duplicates and the performed screenings, a final total of 35 research studies that meet the inclusion criteria were analyzed.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">Results:</span></span></b> <span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">In the analysis of the challenges faced by Iranian universities in international rankings, the findings showed that the challenges in ranking Iranian universities are categorized into 6 areas: incompatibility of ranking systems with the local conditions of Iran, weaknesses of Iranian universities in online publishing, problems related to indicators, structural problems, documentation, and university responsibilities. Furthermore, the proposed strategies are collected into 4 categories: education and research, structural and organizational aspects, scientific documentation, and webometrics.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">Conclusion:</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"> The Result of this study indicate that improving the position of Iranian universities in global ranking systems is not merely a numerical goal, but a natural consequence of institutional, cultural, and social reconstruction.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></p> دانشگاه ایرانی, رتبه‌بندی جهانی, چالش‌های نهادی, مستندسازی علمی, وبومتریک, استقلال دانشگاهی, رسالت اجتماعی Iranian University, Global Ranking, Institutional Challenges, Scientific Documentation, Webometrics, University Autonomy, Social Mission 63 81 http://ihej.ir/browse.php?a_code=A-10-2276-1&slc_lang=fa&sid=1 amir akbarisarcheghaei امیر اکبری سرچقائی a.akbarisarcheghaei@uok.ac.ir 10031947532846008908 0009-0002-4322-551X Yes Ph.D. Student in Higher Education Development Planning, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran دانشجوی دکتری رشته برنامه‌ریزی توسعه آموزش عالی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. jamal salimi جمال سلیمی j.salimi@uok.ac.ir 10031947532846008909 10031947532846008909 No Associate Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran. دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. Ali Aminibagh علی امینی باغ aliamini7401@gmail.com 10031947532846008910 10031947532846008910 No Ph.D. Student in Higher Education Development Planning, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran دانشجوی دکتری رشته برنامه‌ریزی توسعه آموزش عالی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.