Iranian Higher Education

fa راهبردهای آمایشی به‌منظور مدیریتِ دانشگاه‌های نسل‌سوم Spatial Planning Strategies for Managing Third-Generation Universities تخصصي Special پژوهشي Research روش پژوهش: تحقیق کاربردی از طریق مرور سیستماتیک با استفاده از تکنیک پریزما و روش علم‌سنجی (هم‌رخدادی واژگان). جامعه پژوهش شامل اسناد موجود در پایگاه‌های اسکوپوس و وب‌آو‌ساینس طی بازه زمانی 1980-2020 بوده است. در مجموع 461 سند (75 سند از وب‌آو‌ساینس و 386 سند از اسکوپوس) مورد تحلیل قرار گرفت و با نرم‌افزارهای bibexcel و VOSviewer نقشه‌های علمی تصویرسازی شد. روایی این روش از طریق به‌کارگیری پروتکل شفاف و قابل‌تکرار پریزما برای شناسایی، غربالگری و انتخاب اسناد، بهره‌گیری هم‌زمان از دو پایگاه استنادی معتبر اسکوپوس و وب‌آو‌ساینس به‌منظور مثلث‌سازی داده‌ها، و پیگیری نظام‌مند مراحل کدگذاری باز، محوری و گزینشی در تحلیل محتوا تأمین شده است. یافته‌ها: تحلیل علم‌سنجی نشان داد روند انتشار مدارک در این حوزه طی چهار دهه اخیر صعودی بوده، اما تولید دانش عمدتاً متکی بر هسته‌ای کوچک از نویسندگان پیشرو و کشورهای توسعه‌یافته—به‌ویژه چین و ایالات متحده—بوده است. نقشه‌های هم‌واژگانی هر دو پایگاه نشان داد هسته‌ی ادبیات حوزه حول «برنامه‌ریزی منطقه‌ای-اقتصادی» و «سیاست‌گذاری سرزمینی و توسعه پایدار» شکل گرفته، در حالی که موضوعات کیفیت آموزش عالی در نواحی پیرامونی قرار دارند. تحلیل محتوای مستندات پنج محور اصلی را آشکار کرد: اجزای اصلی آمایش آموزش عالی (جغرافیا، فرهنگ، نیروی انسانی و تاریخ)، بازیگران کلیدی (دانشگاه، دولت، صنعت و جامعه)، ضرورت‌ها، روش‌های تقویت و تسهیل، و چرایی و پیامدها؛ در قالب یک مدل مفهومی یکپارچه ارائه شد. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش با شناسایی محورهای «بازیگران»، «ضرورت‌ها» و «روش‌های تقویت و تسهیل»، ابعاد مدیریتی و راهبردی را به مطالعات پیشین آمایش آموزش عالی می‌افزاید. ساختار پنج‌گانه‌ی استخراج‌شده را می‌توان بازسازیِ تجربی و داده‌محور مدل‌های پیچ سه‌گانه و چهارگانه در بستر آمایش آموزش عالی دانست. بر این اساس، پنج راهبرد پیشنهاد گردید: توسعه قطب‌های دانشگاهی منطقه‌ای متناسب با مزیت‌های بومی، طراحی برنامه‌های آموزشی هم‌راستا با نیازهای اقتصادی-اجتماعی منطقه، تقویت همکاری دانشگاه و صنعت، ایجاد و شبکه‌سازی اکوسیستم‌های نوآوری منطقه‌ای، و تدوین شاخص‌های کمّی برای پایش پاسخگویی منطقه‌ای دانشگاه‌ها. Objective: This study aims to identify and present spatial planning strategies for managing third-generation universities which play a critical role in regional dynamics and development. Research Method: This applied study combines a scientometric and content-analysis approach, by using the PRISMA technique to guide document identification and a co-word (co-occurrence) analysis to map the research field. The population comprised documents indexed in the Scopus and Web of Science databases between 1980 and 2020 under the relevant keywords; 461 documents (386 from Scopus and 75 from Web of Science) were retained for analysis. Bibliometric data were processed using BibExcel, and the resulting science maps were visualized in VOSviewer. Findings: The findings show that, despite a steadily growing volume of publications in this field, the number of the researches addressing spatial planning strategies for managing third-generation universities remains limited. The content analysis identified five main thematic axes: the core components of higher education spatial planning (geography, culture, human resources, and history), the key actors involved, the underlying rationale and necessity, methods of strengthening and facilitation, and the resulting outcomes and consequences. Conclusion: Drawing on the resulting science maps, this study presents a comprehensive set of spatial-planning and management strategies for third-generation universities that can support more effective regional development. دانشگاه کارآفرین, آموزش عالی ,آمایش آموزش عالی, علم‌سنجی entrepreneurial University, Higher education, Spatial planning of higher education, Scientometrics 50 74 http://ihej.ir/browse.php?a_code=A-10-2315-1&slc_lang=fa&sid=1 غلامحسین حسینی نیا Hosseininia@ut.ac.ir 10031947532846009198 10031947532846009198 Yes Associate Professor, Department of New Business, Faculty of Entrepreneurship, University of Tehran, Tehran, Iran دانشیار دانشکده کارآفرینی ، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Marzieh Bakhtiari مرضیه بختیاری Marziyeh.Bakhtiyari@gmail.com 10031947532846009199 10031947532846009199 No Ph.D. in Entrepreneurship; Ph.D. Candidate in Governance, Shahid Beheshti School of Governance, Supreme National Defense University, Tehran, Iran. دانش آموخته دکتری کارآفرینی . دانشجوی دکتری حکمرانی،مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی،دانشگاه عالی دفاع ملی،تهران،ایران. Sana abdulkareem abdulraheem alsaate ثنا عبدالکرم الساعاتی Thanaa.abd@uobabylon.edu.iq 10031947532846009200 10031947532846009200 No Assistant professor, College of Administration and Economics, University of Babylon, Babylon, Iraq استادیار، دانشکده مدیریت واقتصاد گروه اقتصاد ،دانشگاه بابل ، بابل، عراق.