Iranian Higher Education

fa تبیین تاب‌آوری شغلی و نوآوری آموزشی اعضای هیأت علمی بر اساس رهبری تحول-آفرین مدیران دانشگاهی با نقش میانجی سرمایه روانشناختی Explaining Faculty Members’ Job Resilience and Educational Innovation Based on University Managers’ Transformational Leadership: The Mediating Role of Psychological Capital تخصصي Special پژوهشي Research هدف: در محیط پویای آموزش عالی، رهبری تحولآفرین مدیران دانشگاهی میتواند نقش مهمی در تقویت توانمندیهای روانشناختی اعضای هیأت علمی و ارتقای عملکرد حرفهای آنان ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین تابآوری شغلی و نوآوری آموزشی اعضای هیأت علمی بر اساس رهبری تحولآفرین مدیران دانشگاهی با نقش میانجی سرمایه روانشناختی انجام شده است. روش: این پژوهش از نظر هدف و ماهیت، کاربردی و از نظر نحوه گردآوری دادهها، توصیفی از نوع همبستگی مبتنی بر مدلیابی معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش را کلیه اعضای هیأت علمی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان در سال تحصیلی 1405-1404 به تعداد 282 نفر تشکیل دادند که از طریق جدول کرجسی و مورگان، تعداد 163 نفر بهعنوان نمونه از طریق روش نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامههای استاندارد رهبری تحولآفرین باس و آولیو (2000)، تابآوری شغلی کانر و دیویدسون (2003)، نوآوری آموزشی جانسون (2000) و سرمایه روانشناختی لوتانز، یوسف و آولیو (2007) استفاده شد. روایی صوری و محتوایی پرسشنامهها مورد تایید قرار گرفت و پایایی آن نیز با روش آلفای کرونباخ به ترتیب 86/0، 82/0،88/0، و 91/0 برآورد شد. روش تجزیهوتحلیل دادهها در دو سطح توصیفی و استنباطی انجام گرفت که از طریق نرمافزارهایSPSS  نسخه 26 و PLS اجرا شد. یافته‌ها: نتایج بیانگر این است که رهبری تحولآفرین اثر مستقیم و مثبت بر تابآوری شغلی (β=0.30)، نوآوری آموزشی (β=0.35) و سرمایه روانشناختی (β=0.62) دارد. همچنین سرمایه روانشناختی اثر مستقیم و مثبت بر تابآوری شغلی (β=0.54) و نوآوری آموزشی (β=0.48) دارد. علاوه براین، نتایج نشان داد که سرمایه روانشناختی نقش میانجی معناداری در اثر رهبری تحولآفرین بر تابآوری شغلی (β=0.33) و نوآوری آموزشی (β=0.30) ایفا میکند. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که رهبری تحولآفرین مدیران دانشگاهی اثر موثری بر افزایش تابآوری شغلی و نوآوری آموزشی اعضای هیأت علمی دارد. همچنین سرمایه روانشناختی به عنوان یک متغیر میانجی، این اثر را تقویت کرده و موجب بهبود توانایی اعضای هیأت علمی در مواجهه با چالشهای شغلی و ارائه ایدههای نوآورانه در فرآیند آموزش میشود. بنابراین، توجه مدیران دانشگاهی به توسعه رفتارهای رهبری تحولآفرین و تقویت سرمایه روانشناختی اعضای هیأت علمی میتواند زمینه ارتقای کیفیت آموزش و اثربخشی دانشگاهها را فراهم سازد. Objective: In the dynamic environment of higher education, transformational leadership of university managers can play an important role in strengthening the psychological capabilities of faculty members and enhancing their professional performance. The present study was conducted with the aim of explaining faculty members’ job resilience and educational innovation based on transformational leadership of university managers with the mediating role of psychological capital. Method: This study was applied in terms of purpose and descriptive-correlational in terms of data collection method, based on Structural Equation Modeling (SEM). The statistical population consisted of all faculty members of Shahid Madani Azarbaijan University in the academic year 2025–2026, totaling 282 individuals. Based on the Krejcie and Morgan table, 163 participants were selected as the research sample using simple random sampling. To measure the research variables, the standard questionnaires of Bass and Avolio’s (2000) transformational leadership, Connor and Davidson’s (2003) job resilience, Johnson’s (2000) educational innovation, and Luthans, Youssef, and Avolio’s (2007) psychological capital were used. The face and content validity of the questionnaires were confirmed, and their reliability coefficients were estimated using Cronbach’s alpha as 0.86, 0.82, 0.88, and 0.91, respectively. Data analysis was conducted at two levels: descriptive and inferential statistics, using SPSS version 26 and PLS software. Results: The results indicated that transformational leadership had a direct and positive effect on job resilience (β=0.30), educational innovation (β=0.35), and psychological capital (β=0.62). Furthermore, psychological capital had a direct and positive effect on job resilience (β=0.54) and educational innovation (β=0.48). In addition, the findings showed that psychological capital played a significant mediating role in the relationship between transformational leadership and job resilience (β=0.33) as well as educational innovation (β=0.30). Conclusion: The findings revealed that transformational leadership of university managers has a significant effect on enhancing faculty members’ job resilience and educational innovation. Moreover, psychological capital, as a mediating variable, strengthens this effect and improves faculty members’ ability to cope with occupational challenges and provide innovative ideas in the teaching and learning process. Therefore, focusing on the development of transformational leadership behaviors among university managers and strengthening faculty members’ psychological capital can provide the foundation for improving educational quality and university effectiveness. رهبری تحول‌آفرین, تاب‌آوری شغلی, نوآوری آموزشی, سرمایه روانشناختی, اعضای هیأت علمی transformational leadership, job resilience, educational innovation, psychological capital, faculty members 70 88 http://ihej.ir/browse.php?a_code=A-10-1657-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Shirmohammadzadeh محسن شیرمحمدزاده M.smzade@azaruniv.ac.ir 10031947532846009297 10031947532846009297 No Assistant Professor, Department of Physical Education and Sports Sciences, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran استادیار، گروه تربیت‌بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران Mohammad Razzaghi محمد رزاقی m.razzaghi4673@gmail.com 10031947532846009298 10031947532846009298 Yes Ph. D in Educational Administration, Department of Education, Urmia University, Urmia, Iran دکترای مدیریت آموزشی،گروه علوم‌تربیتی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران