Iranian Higher Education

fa طراحی مدل بالندگی سازمانی در دانشگاه آزاد اسلامی مشهد Designing a Model for Organizational Development at Islamic Azad University of Mashhad تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: در شرایطی که دانشگاه‌ها فراتر از نقش آموزشی و پژوهشی، مسئولیت تربیت همه‌جانبه سرمایه انسانی جامعه را بر عهده دارند، توجه به مدلهای نوین بالندگی سازمانی با رویکردهای جدید، مانند سرمایه معنوی که ابعاد انسانی، ارزشمدار و اخلاقی را در کنار کارکردهای ساختاری موردتوجه قرار میدهند، ضرورتی اساسی در آموزش عالی است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر، طراحی و اعتبارسنجی مدل بالندگی سازمانی با رویکرد سرمایه معنوی و آزمون اعتبار مدل پیشنهادی، با تمرکز بر دانشگاه آزاد اسلامی مشهد است. روش: این پژوهش از نظر هدف، توسعه‌ای - کاربردی و از بُعد روش، آمیخته اکتشافی است. در بخش کیفی، مشارکتکنندگان، خبرگان مدیریت در دانشگاه‌های دولتی و آزاد بودند که 14 نفر از آنان به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته تا رسیدن به اشباع نظری به پرسشهای مصاحبه پاسخ دادند. اشباع نظری در مصاحبه دوازدهم حاصل شد، اما به‌منظور اطمینان از کفایت دادهها، دو مصاحبه دیگر نیز انجام گرفت که کد جدیدی به چارچوب مفهومی قبل اضافه نکرد و اشباع تائید شد. در بخش کمی، جامعه آماری، شامل مدیران و کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، به تعداد 1697 بود که با استفاده از فرمول کوکران، 324 نفر از آنان به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای با تخصیص متناسب انتخاب شدند. در مرحله کیفی، اعتبار داده‌ها، با استفاده از معیارهای چهارگانه لینکلن و گوبا و شاخص‌های روایی محتوا (CVR و CVI) ارزیابی شد و برای بررسی پایایی، از روش باز آزمون استفاده گردید. در بخش کمی، روایی پرسشنامه تدوین‌شده، بر اساس یافتههای کیفی، با اخذ نظرات از خبرگان و استفاده از روایی صوری و محتوایی سنجش شد و پایایی با بهرهگیری از ضریب آلفای کرونباخ (96%) تائید گردید. داده‌های کیفی، با نرم‌افزار MAXQDA و طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند و اعتبارسنجی مدل، با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار AMOS انجام گرفت.  یافته ها: یافته‌های بخش کیفی، منجر به طراحی مدلی با شش بُعد، شامل رهبری معنویت‌محور، اخلاق‌گرایی ارزش‌آفرین، فرهنگ‌سازمانی معنویت‌گرا، شفافیت سازمانی، یادگیری و بینش معنوی و شکوفایی سرمایه انسانی شد که درمجموع، از 26 مؤلفه و 98 شاخص به دست آمد. نتایج بخش کمی نیز نشان داد که مدل پیشنهادی از اعتبار قابل‌قبول برخوردار است. نتیجه گیری: بالندگی سازمانی، تنها از مسیر بهبود ساختارها و فرایندهای رسمی حاصل نمی‌شود، بلکه مستلزم توجه به سرمایه معنوی در جهت رسیدن به رهبری معنویتمحور و شکوفایی سرمایه انسانی است و مدل ارائه‌شده می‌تواند، به‌عنوان چارچوبی نوین، برای مدیران و سیاست‌گذاران آموزش عالی مورداستفاده قرار گیرد.</div>  Objective: In an era where universities are increasingly tasked with the comprehensive development of societal human capital, extending beyond their traditional educational and research mandates, there is a fundamental imperative to embrace innovative models of organizational development. These models should incorporate novel approaches, such as spiritual capital, that address the human, value-based, and ethical dimensions alongside structural and functional aspects. Consequently, this study was undertaken to conceptualize, design, and validate an organizational development model grounded in spiritual capital of Iran, i.e. Mashhad, and subsequently to assess its efficacy within the context of the Islamic Azad University of Mashhad.  Method: This research adopted a developmental-applied approach, employing an exploratory mixed-methods design. The qualitative phase involved semi-structured interviews with 14 management experts from public and Islamic Azad universities, selected through purposive sampling. Interviews continued until theoretical saturation was achieved, which was confirmed after the twelfth interview; two additional interviews were conducted to ensure data adequacy, yielding no new codes and thus validating saturation. The quantitative phase targeted a population of 1697 managers and employees at the Islamic Azad University of Mashhad, from which a stratified random sample of 324 participants was drawn. Data credibility in the qualitative phase was rigorously evaluated using Lincoln and Guba’s four criteria, alongside content validity indices (CVR and CVI). Reliability was assessed via test-retest. In the quantitative phase, the validity of the questionnaire, developed based on qualitative findings, was confirmed through face and content validity assessments by expert review. Reliability was further substantiated using Cronbach’s alpha coefficient (0.96). Qualitative data were analyzed using MAXQDA software via open, axial, and selective coding. Model validation was performed using structural equation modeling (SEM) via AMOS software. Findings: The qualitative inquiry yielded a conceptual model comprising six core dimensions: spirituality-oriented leadership, a value-creating ethical orientation, a spiritually oriented organizational culture, organizational transparency, spiritual learning and insight, and human capital flourishing. This model encompasses 26 components and 98 distinct indicators. The subsequent quantitative analyses confirmed the acceptable validity of the proposed model. Conclusion: The findings underscore that effective organizational development transcends mere improvements in formal structures and processes. It necessitates a strategic integration of spiritual capital to foster spirituality-oriented leadership and cultivate human capital flourishing. Therefore, the conceptualized model offers a novel and robust framework for university administrators and higher education policymakers. This is a fascinating study on organizational development in the context of higher education! It explores the integration of “spiritual capital” into university management, moving beyond traditional structural and functional approaches to encompass human, value-based, and ethical dimensions. رهبری معنویت‌محور, شکوفایی سرمایه انسانی, فرهنگ‌سازمانی, آموزش عالی spirituality-oriented leadership, human capital flourishing, organizational culture, higher education 116 139 http://ihej.ir/browse.php?a_code=A-10-2364-1&slc_lang=fa&sid=1 samaneh pouresmaeil سمانه پوراسماعیل samaneh.pouresmaeil@iau.ac.ir 10031947532846009165 0009-0005-8001-9696 No PhD student in Educational Management, Departement of Educational Sciences, Ma.C. , Islamic Azad University, Mashhad, Iran دانشجوی دکتری رشته مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران Mahmoud Ghorbani محمود قربانی Mahmoud.gh@mshdiau.ac.ir 10031947532846009166 10031947532846009166 Yes Associat Professor, Departement of Educational Sciences, Ma.C. , Islamic Azad University, Mashhad, Iran. دانشیار،گروه علوم تربیتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. Elham Fariborzi الهام فریبرزی drfariborzi@iau.ac.ir 10031947532846009167 10031947532846009167 No Associat Professor, Departement of Educational Sciences, Ma.C. , Islamic Azad University, Mashhad, Iran دانشیار،گروه علوم تربیتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.